PROPAGASYON (ŞARTLAR UYGUN MU?)

🌍 PROPOGASYON ve TABAKALAR

Propagasyon (Propagation), kelime anlamı olarak yayılım veya atlama şeklinde tanımlanabilir. Radyo sinyalleri, yeryüzünü saran atmosfer tabakalarında üç ana katmanda yayılım gösterir: Troposfer, Stratosfer ve İyonosfer.

Atmosferde, yeryüzünden yukarıya doğru sırasıyla C (Troposfer), D, E (Stratosfer) ve F (İyonosfer) tabakaları bulunur. Bu iyonize tabakalar, radyo dalgalarının yön değiştirmesine, kırılmasına veya yansıyarak tekrar yeryüzüne dönmesine neden olur. Bu sayede radyo yayınları çok uzak mesafelere ulaşabilir.

☀️ F TABAKASI

Yerden yüksekliği: 200–400 km
Kullanıldığı frekans aralığı: Tüm kısa dalga (SW) bantları

F tabakası, Güneş doğduğunda artan iyonizasyon nedeniyle F1 ve F2 olarak ikiye ayrılır.
Gece olduğunda bu iki tabaka birleşir ve tek bir F tabakası hâline gelir.
Radyo iletişiminde özellikle uzun mesafeli (DX) haberleşmelerde en etkin tabakadır.

⚡ E TABAKASI

Yerden yüksekliği: 100–150 km
Yoğunluk: Öğle saatlerinde en yüksek, sabaha karşı en düşük
Özellik: Bazen ani ve anormal iyonizasyon gösterir.

E tabakası genellikle sabit bir tabakadır ancak bazen ani iyonizasyonlar meydana gelir.
Bu durumlarda çok kısa sürede uzun mesafeli iletişim mümkün olur.
Bir sıçramada yaklaşık 2000 km mesafeye sinyal iletebilir.

Özellikle 160 m, 80 m ve 40 m bantlarında yapılan yayınlarda bu tabaka etkilidir.
Radyo dalgalarını en fazla büken tabaka olması nedeniyle kısa dalga iletişiminde kritik öneme sahiptir.

🔥 D TABAKASI

Yerden yüksekliği: 50–75 km
Özellik: Radyo enerjisini soğurur, zayıflatıcı etki yapar.

D tabakası, genellikle radyo dalgalarını soğuran bir tabakadır.
Güneşin etkisiyle en fazla iyonizasyon öğle saatlerinde gerçekleşir ve güneş battığında etkisi kaybolur.

Bu tabaka özellikle kısa dalga frekanslarında zayıflatıcı etki yaparken, uzun ve orta dalga yayınlarında iletimi destekler.
Ayrıca hava kirliliği arttıkça D tabakasının iyonizasyonu da artar.

Bazı durumlarda, Güneş patlamaları sonucu tüm kısa dalga (SW) yayınları bir anda kesilebilir.
Bu olay birkaç dakika ile birkaç saat arasında sürebilir ve Mögel–Dellinger Efekti olarak adlandırılır.

🌗 GREY LINE NEDİR?

Grey Line (Gri Hat), Güneş’in batışı ve doğuşu sırasında oluşan aydınlık ve karanlık bölgeleri ayıran hattır.
Bu hat boyunca, iyonosferin özel bir şekilde iyonize olması sayesinde uzun mesafeli (DX) iletişim mümkün hale gelir.

Gri hat üzerindeki bölgeler arasında sinyallerin yansıması çok daha verimlidir.
Bu nedenle, radyo amatörleri gün doğumu ve gün batımı saatlerinde daha uzak istasyonlarla kolaylıkla iletişim kurabilirler.

Grey Line bölgesinin gün içindeki değişimini takip etmek için:
👉 dx.qsl.net/propagation/greyline.html

Kısaca, Güneş ışığının aydınlattığı bölge ile karanlık bölge arasındaki sınır hattı, “Grey Line” olarak adlandırılır.