Amatör Telsizcilikte Raspberry Pi Kullanımı

Amatör telsizcilik, sadece telsizle konuşmaktan ibaret değildir; aynı zamanda teknoloji, mühendislik, yazılım ve yaratıcılığın birleşimidir. Bu noktada Raspberry Pi, amatör telsizciliğe dijital bir boyut kazandıran en önemli araçlardan biridir. Küçük boyutuna rağmen güçlü bir bilgisayar olan Raspberry Pi, düşük enerji tüketimi, açık kaynak yazılım desteği ve geniş donanım uyumluluğu sayesinde sayısız telsiz projesinde kullanılabiliyor.

Raspberry Pi Nedir?

Raspberry Pi, İngiltere merkezli Raspberry Pi Foundation tarafından geliştirilen mini bir bilgisayardır. Standart bir klavye, fare, monitör ve güç kaynağıyla tam işlevli bir masaüstü bilgisayara dönüşebilir. Linux tabanlı işletim sistemleri (örneğin Raspberry Pi OS, Ubuntu, DietPi) üzerinde çalışır ve Python, C/C++, Node.js gibi birçok programlama dilini destekler.

Amatör telsizciler açısından en cazip özelliği ise GPIO (General Purpose Input Output) pinleridir. Bu pinler sayesinde Raspberry Pi, harici devrelerle doğrudan haberleşebilir; sensörlerden veri okuyabilir, röleleri kontrol edebilir veya bir telsiz cihazına sinyal gönderebilir. Bu, onu sadece bir bilgisayar değil, aynı zamanda güçlü bir deneysel radyo platformu haline getirir.

PRS: Raspberry Pi ile Otomatik Konum ve Mesaj Sistemi

APRS (Automatic Packet Reporting System), telsiz üzerinden konum, mesaj ve istasyon bilgisi göndermeye yarayan dijital bir sistemdir. Raspberry Pi, APRS sistemlerinde “iGate” (ağ geçidi) veya “digipeater” (tekrarlayıcı) olarak kullanılabilir.

Bu sistemde genellikle şu bileşenler bulunur: bir Raspberry Pi, bir USB ses kartı, bir VHF telsiz ve Direwolf adlı yazılım. Direwolf, gelen ses sinyallerini çözerek APRS verilerini internet ağına aktarır. Böylece sahadaki bir el telsizinden gönderilen konum bilgisi, Pi aracılığıyla aprs.fi gibi küresel ağlarda görüntülenebilir.

Ayrıca, LoRa modülleri kullanarak internet bağlantısına ihtiyaç duymadan LoRa APRS istasyonları da kurulabilir. Bu tür sistemler, özellikle afet bölgelerinde veya internet erişiminin olmadığı yerlerde hayati öneme sahiptir.

SDR (Software Defined Radio) ile Dijital Alıcı Sistemleri

Raspberry Pi’nin bir diğer güçlü kullanım alanı, yazılım tanımlı radyo (SDR) sistemleridir. Uygun fiyatlı bir RTL-SDR USB dongle ve uygun yazılımlar (örneğin GQRX, CubicSDR, veya rtl_fm) ile Raspberry Pi, HF’den UHF’ye kadar geniş bir frekans aralığını dinleyebilen bir alıcıya dönüşür.

Bir adım ileri gidersen, OpenWebRX veya KiwiSDR benzeri platformlar kurarak alıcını internete açabilir, dünyanın dört bir yanındaki kullanıcıların senin istasyonun üzerinden frekans dinlemesini sağlayabilirsin. Bu, amatör telsizciliği küresel bir deneyim haline getirir.

Ayrıca, Pi üzerinde çalışan SDR sistemleri ile hava trafiği izleme (ADS-B), hava durumu uydularını dinleme (NOAA APT) veya radyo astronomi gibi özel projeler geliştirmek de mümkündür.

CW (Morse) Uygulamaları

Raspberry Pi, Morse koduyla ilgilenen amatörler için harika bir platformdur. GPIO pinleri kullanılarak bir mors manipülatörü (keyer) bağlanabilir ve yazılımsal olarak sinyaller üretilebilir.

Python tabanlı bir Morse kod çözücü program, bir mikrofon aracılığıyla gelen ses sinyallerini analiz eder ve otomatik olarak harflere dönüştürür. Böylece Pi, aynı anda hem verici (keyer) hem alıcı (decoder) olarak görev yapabilir.

Bazı amatörler, Pi üzerinde CW Trainer yazılımları kullanarak mors alfabesini öğrenme ve alıştırma yapma sistemleri de kurmuştur. Bu uygulamalar, özellikle eğitim ve kulüp faaliyetlerinde oldukça popülerdir.

Repeater ve Dijital Ağ Sunucuları

Raspberry Pi, dijital ses haberleşme sistemlerinde (DMR, D-Star, YSF) merkezi bir rol üstlenebilir. Pi-Star adlı yazılım, bu alandaki en popüler çözümlerden biridir.

Küçük bir DMR hotspot cihazı, bir el telsizi ve bir Raspberry Pi ile dünyanın dört bir yanındaki dijital ağlara erişmek mümkündür. EchoLink, AllStarLink ve YSFReflector sistemleriyle uyumlu çalışan Pi-Star, düşük güç tüketimiyle 7/24 aktif kalabilir.

Bazı amatörler, Pi’yi kendi dijital tekrarlayıcı (repeater) sistemlerinin kontrol ünitesi olarak da kullanır. Böylece analog sistemlere dijital katman eklenir ve hibrit haberleşme mümkün olur.

Afet ve Acil Durum Haberleşmesinde Raspberry Pi

Acil durumlarda iletişim altyapısının çökmesi kaçınılmaz olabilir. Bu noktada Raspberry Pi, mobil haberleşme merkezleri ve bağımsız veri ağları için kritik bir rol oynar.

Bir powerbank, solar panel ve LoRa modül ile desteklendiğinde Pi, enerji bağımsız bir haberleşme istasyonu haline gelir. Bu tür sistemler, afet bölgelerinde kısa mesaj, konum bilgisi ve telsiz trafiği yönetimi için kullanılabilir.

Ayrıca Raspberry Pi üzerinde çalışan Mesh ağ protokolleri (örneğin AREDN veya BATMAN-adv) ile, internet altyapısı olmadan bile telsiz üzerinden yerel bir veri ağı kurulabilir. Bu sayede sahadaki ekipler birbirleriyle koordineli biçimde çalışabilir.

Sonuç: Küçük Bilgisayar, Büyük Dalga

Raspberry Pi, amatör telsizciliği 21. yüzyılın teknolojik imkanlarıyla birleştiren bir araçtır. Onunla APRS istasyonu kurabilir, dijital ses ağlarına katılabilir, mors kodu öğrenebilir veya bir SDR alıcısı inşa edebilirsin.

Bu küçük bilgisayar, düşük maliyeti ve yüksek esnekliği sayesinde telsizcilikte yeni kapılar açıyor. Artık bir amatör telsizci sadece konuşan değil, üreten, ölçen, kodlayan ve paylaşan bir kişidir.