Amatör Telsizcilikte EME (Earth-Moon-Earth) Haberleşmesi

🌕 Ay Üzerinden Yapılan En Zorlu ve En Prestijli Radyo Çalışması

Amatör telsizcilik dünyasının en prestijli ve teknik olarak en zor iletişim biçimlerinden biri EME (Earth-Moon-Earth) ya da bilinen adıyla Moonbounce, yani Ay yansıması haberleşmesidir.

Bu teknik, radyo sinyalinin Dünya’dan gönderilip Ay yüzeyinden yansıtılarak dünyanın başka bir noktasındaki istasyon tarafından alınmasına dayanır.

Ay, dev bir pasif reflektör görevi görür; ancak yüzeyi pürüzlüdür ve sinyalin yalnızca çok küçük bir kısmı yansıyarak geri döner. Bu nedenle EME, hem sabır hem de güçlü bir teknik altyapı gerektirir.

EME Nasıl Çalışır?

Bir EME haberleşmesinde sinyal şu yolu izler:

Dünya’daki verici →
Radyo sinyali Ay’a ulaşır (yaklaşık 384.000 km) →
Ay yüzeyinden zayıf şekilde geri yansır →
Dünya’daki diğer istasyon sinyali alır.

Bu döngü yaklaşık 2,5 saniyelik gecikme oluşturur.
Gönderilen gücün ise ancak yaklaşık 0,0000001’i geri dönebilir!
Bu nedenle EME, radyo dünyasının en zayıf sinyallerle çalışma disiplini olarak bilinir.

📡 EME İçin Kullanılan Frekanslar

En yaygın EME bantları:

144 MHz (2 metre) – En popüler ve ulaşılabilir bant
432 MHz (70 cm)
296 MHz (23 cm) – Yüksek kazanç sayesinde tercih edilen bir bant
Daha üst SHF bantları (2.3 GHz, 5.7 GHz, 10 GHz)

Frekans Aralığı	Önerilen Modülasyon Tipleri
50.000 - 50.050 MHz (6m)	CW
144.000 - 144.050 MHz (2m)	CW, DIGITAL
222.000 - 222.025 MHz (1.25m)	Çok Az Tercih Edilmekte
432.000 - 432.070 MHz (70cm)	CW, SSB, DIGITAL
1296.000 - 1296.050 MHz (23cm)	CW, SSB, DIGITAL
2304.000 - 2304.100 MHz (13cm)	Ülkemizde Yasak
5760.0 - 5760.1 MHz (5cm)	CW, SSB, DIGITAL
10.368 GHz (3cm)	CW, SSB, DIGITAL
24 GHz (1.2cm)	CW, SSB, DIGITAL
47 GHz (6mm)	CW, SSB, DIGITAL

🔧 EME İçin Gerekli Ekipman ve İpuçları

✔ 1. Anten Sistemi

EME’nin kalbi güçlü ve yüksek kazançlı antenlerdir.

2 metre bandı için:

4–16 adet Yagi anten dizisi
Uzun boom’lu yüksek kazançlı tek bir Yagi (başlangıç için)
Yatay polarizasyon veya dairesel polarizasyon

23 cm bandı için:

Prime-focus, offset ya da mesh reflektörlü parabolik antenler (1,5 m – 3 m)

İpucu:
➡ Büyük anten > yüksek kazanç demektir. EME’de anten boyutu doğrudan başarınızı belirler.

✔ 2. Güçlü Bir Verici (PA / Amplifikatör)

Ay’dan dönen sinyal aşırı zayıf olduğundan, verici gücü kritik önem taşır.

144 MHz: 300–1000 watt önerilir
432 MHz: 300–500 watt
23 cm: 50–150 watt bile çok etkilidir (çünkü anten kazancı yüksektir)

İpucu:
➡ Verici gücünüz düşükse panik yok: FT8'in EME versiyonu olan JT65B veya Q65 ile düşük güçle bile başarılı bağlantılar yapılabilir.

✔ 3. Düşük Gürültülü Alıcı Zinciri (LNA)

LNA, anten ucuna mümkün olduğunca yakın bağlanmalıdır.

Düşük NF (Noise Figure) değerine sahip bir LNA şarttır.
EME başarısının %50’si LNA kalitesine bağlıdır.

İpucu:
➡ LNA’yı kule tepesine koymak, kayıpları dramatik şekilde azaltır.

✔ 4. Anten Takip Sistemi (Az/El Rotor)

Ay sabit bir noktada durmaz, gökyüzünde sürekli hareket eder.

Azimuth/elevation rotor sistemi gerekir.
Otomatik takip için MoonTrack, PstRotator, Gpredict gibi yazılımlar kullanılır.

İpucu:
➡ Ay’ın yüksekliğinin 30° üzerinde olduğu zamanlar daha az atmosferik sönüm oluşur.

✔ 5. Dijital Modlar (EME’nin Kurtarıcısı)

Eski yıllarda EME tamamen CW ile yapılırdı.
Bugün WSJT-X yazılımıyla şu modlar kullanılıyor:

JT65B (klasik EME modu)
Q65 (güncel ve daha güçlü)
FT8 EME modları (deneysel)

İpucu:
➡ Q65, zayıf sinyallerle EME için en verimli modemdir.

🌔 Ay Yansıması İçin Püf Noktaları

1. Ay Fazından Çok Ay Açısı Önemlidir

Dolunay veya hilal olmak EME için önemli değildir.
Önemli olan:

Ay’ın Dünya’ya yakın olduğu anlar (Perigee)
30°–60° arasında yükseklik
Soğuk ay yüzeyi (termal gürültü düşük)

2. Yer Gürültüsünden Kaçın

Anten ufka bakarken şehir, binalar ve sıcak zemin gürültü üretir.

Anteni 20° üzeri yüksekliğe yöneltmek sinyal/gürültü oranını artırır.

3. Yüksek ERP = Daha Fazla Başarı

ERP (Effective Radiated Power) anten kazancını ve verici gücünü birleştiren gerçek etkili güçtür.
ERP’yi artırmanın en temiz yolu:

Daha büyük anten
Daha iyi LNA
Daha düşük kayıplı kablolar

4. Doopler Kaymasına Dikkat Edin

Ay’ın hareketi nedeniyle frekans sürekli kayar:

144 MHz bandında ±300 Hz
432 MHz bandında ±900 Hz

Modern yazılımlar doppler düzeltmesini otomatik yapar.

5. Ay Gürültüsü (Moon Noise) Ölçümü Yapın

EME istasyonlarının performansı için yapılan klasik test:

Anteni soğuk uzaya çevir
S-Metre değerini not al
Anteni Ay’a çevir
Gürültü artışını ölç

Ne kadar gürültü artışı varsa, anteniniz o kadar iyidir.

Yerçekimini Kullanan Bir Bağlantı: EME’nin Büyüsü

EME, sadece teknik bir başarı değildir.
Aynı zamanda atmosfersiz bir gök cismi üzerinden yapılan gerçek bir uzay haberleşmesidir.

Bu yüzden amatör telsizciler arasında çok özel bir prestije sahiptir.

Ay üzerinden yapılan ilk başarılı amatör QSO 1953 yılında W4AO & W3GKP tarafından gerçekleştirilmiştir.
Günümüzde ise dünyanın her yerinde EME meraklıları küçük topluluklar oluşturmuştur.

EME Başlangıç İçin Örnek Çalışma Setup'ı

Yeni başlayan biri için en uygun minimal setup:

2 m bandında 1 adet uzun Yagi (10–12 elemanlı)
200–300 watt güç
0.5 dB NF değerinde LNA
Az/El rotoru olmasa da manuel takip (başlangıç için yeterli)
Q65 modunda WSJT-X

Bu konfigürasyon ile Avrupa’daki büyük EME istasyonlarıyla QSO mümkün hale gelir.

Sonuç: EME, Sabır ve Tutku İşidir

Ay üzerinden yapılan haberleşme, amatör telsizciliğin zirve noktalarından biridir.
Teknik hazırlık, mühendislik bilgisi, hassas ölçümler ve bolca sabır gerektirir.

Ancak sonunda Ay’dan yankılanıp gelen o ilk zayıf sinyal sesi, tüm emeği sonuna kadar hak eder.

TA4JEO - EME üzerine..