Telsiz haberleşmesinde netlik her şeydir. İster HF bantlarında DX kovalayan bir amatör telsizci olun, ister afet haberleşmesi gibi kritik uygulamalarda çalışın; gürültü (noise) ve parazit (interference) sinyal kalitesini dramatik şekilde düşürür. Bu yazıda, amatör telsizcilerin en sık karşılaştığı parazit türleri ve bunlara karşı kullanılan gürültü azaltma tekniklerini adım adım ele alıyoruz.
🔊 Gürültü ve Parazit Türleri
Telsizinizde duyduğunuz istenmeyen seslerin kaynağı farklı olabilir. Önce bunları anlamak gerekir.
1. Atmosferik Gürültü (QRN)
- Yıldırım aktiviteleri
- Güneş fırtınaları
- Doğal elektromanyetik olaylar
2. Endüstriyel Parazit (QRM)
- Elektrikli motorlar
- Kaynak makineleri
- Trafolar
- LED lambalar ve düşük kaliteli güç kaynakları
3. Dijital Parazit
- Modemler
- Wi-Fi cihazları
- Bilgisayar güç kaynakları
4. Telsiz Trafiği Kaynaklı Parazit (QRM)
Aynı frekansın birden fazla kullanıcı tarafından kullanılması.
Donanımsal Gürültü Azaltma Yöntemleri
1. Gürültü Engelleyici (Noise Blank / NB) Kullanımı
HF cihazlarda yaygındır.
Ani ve kısa süreli impuls parazitlerini yok eder.
Kaynaklar:
- Ateşleme sistemleri
- Elektrik motorları
- Röle tıkırtıları
2. Noise Reduction (NR) / DSP Filtreleri
Dijital sinyal işleme (DSP) devreleri:
- Sabit frekanstaki sinyali korur
- Arka plandaki beyaz gürültüyü azaltır
3. Notch Filter (Çentik Filtresi)
Tek bir ton halinde gelen paraziti temizler.
Örneğin:
- CW tonları
- Güç hatlarından kaynaklanan ince uğultular
4. Squelch Ayarı
VHF/UHF cihazlarda önemlidir.
Sinyal yokken paraziti susturur.
Bazı cihazlarda:
- CTCSS / DCS Squelch ile sadece aynı kodu kullanan istasyonları duyarsınız.
5. RF Gain Ayarı
RF kazancını düşürerek zayıf gürültüleri bastırır.
Güçlü DX sinyallerini daha net duyarsınız.
📡 Anten ve Kablolama Kaynaklı Çözümler
1. Anteni Yükseltmek
Toprak seviyesindeki elektrik parazitlerinden uzaklaşmak için idealdir.
2. Koaksiyel Kablonun Kalitesi
Paraziti en çok kablo çeker.
Tercih edilen kablolar:
- RG-213
- LMR-400
- Aircell 7
Dış ekranlama ne kadar yüksekse, parazit o kadar azdır.
3. Balun / Unun Kullanımı
Dengesiz akım akışını engeller.
Özellikle dipol antenlerde common-mode gürültüsünü ciddi şekilde keser.
4. Topraklama
İyi bir istasyon topraklaması:
- Parazitleri azaltır
- Yakın endüstriyel gürültünün antene taşınmasını engeller
Ev ve Çevresel Gürültüleri Azaltma Teknikleri
1. Parazit Kaynağını Bulma
Basit yöntem:
Telsiz + küçük bir anten ile evinizde dolaşarak parazitin arttığı noktayı bulun.
Sık Parazit Üreten Cihazlar:
- LED ampuller
- Ucuz mobil şarj adaptörleri
- Klima inverter devreleri
- Güç kaynakları
- Eski floresan balastları
2. Ferrit Filtre Kullanmak
Kablo üzerindeki manyetik akıyı kontrol eder.
Özellikle:
- Bilgisayar güç kablolarında
- Anten koaksiyellerinde
- USB / HDMI kablolarında etkili
3. Parazitli Kaynakları Değiştirmek
İyi bir çözünürlüğe sahip LED lambalar ve kaliteli güç kaynakları, radyofrekans paraziti üretmeyen modellerle değiştirilebilir.
Yazılımsal ve Operasyonel Teknikler
1. Frekans Değişimi
En basit çözüm.
Gürültülü bir frekans yerine daha temiz bir bölgeye geçmek çoğu zaman yeterlidir.
2. Modülasyon Değişimi
- SSB yerine CW
- FM yerine dijital modlar
3. Zamanlama
Akşam saatlerinde endüstriyel parazit azalır.
HF DX için ideal zamanlardır.
Afet ve Acil Durumlarda Gürültü Azaltma
Kritik haberleşmede gürültü azaltma ekstra önemlidir.
Önerilen teknikler:
- Yüksek kazançlı anten + doğru yönlendirme
- Telsizi güç kaynaklarından uzakta konumlandırma
- Güç kaynağı yerine akü kullanımı
- PMR cihazlarda CTCSS ile gürültüyü sessizleştirme
Sonuç
Telsizde gürültü ve parazit, her amatörün karşısına mutlaka çıkar.
Doğru anten, kaliteli kablolama, uygun filtre ayarları ve çevresel kontrol ile gürültüyü %70 oranında azaltmak mümkündür. En önemli adım, gürültü kaynağını doğru tespit etmektir.
Daha temiz bir frekans, daha etkili bir haberleşme demektir.
73! ✨📡
.png)
.png)
.png)
.png)
0 Yorumlar