TETRA (Terrestrial Trunked Radio) - Karasal Anahtarlamalı Telsiz

TETRA (Terrestrial Trunked Radio), başta güvenlik birimleri olmak üzere kritik görevli kurumların güvenilir, şifreli ve çok kullanıcılı haberleşme yapabilmesi için geliştirilmiş dijital trunking (dijital anahtarlamalı) bir telsiz protokolüdür. Avrupa Telekomünikasyon Standartları Enstitüsü (ETSI) tarafından geliştirilen TETRA, analog PMR sistemlerinin yerine geçerek yüksek güvenlik, yüksek kapsama, grup haberleşmesi, acil durum önceliklendirmesi ve veri iletişimi ihtiyacını karşılamak için tasarlanmıştır.

Türkiye’de bilinen adıyla Kamu Güvenliği Haberleşme Sistemi (KGHS) altyapılarında kullanılmakta olup; Emniyet, Jandarma, AFAD, belediyeler ve bazı kritik altyapı kuruluşları tarafından tercih edilir.

TETRA’nın Temel Özellikleri

🔹 1. Dijital Trunking Mimarisi

TETRA, çok sayıda kullanıcıyı tek bir frekans havuzu üzerinden yönetmeye yarayan trunking mantığı ile çalışır. Bu sayede:

Frekans verimliliği artar
Yüzlerce kullanıcı aynı anda görüşebilir
Sistem dinamik olarak kanal tahsisi yapar

Bu yapı, acil durumlarda trafik sıkışıklığını büyük ölçüde önler.

🔹 2. Zaman Bölmeli Çoklu Erişim (TDMA)

TETRA, 25 kHz kanal genişliği üzerinde 4 zaman dilimi ile çalışır.

Bu, tek bir frekansta aynı anda 4 ayrı iletişim akışı yapılmasını sağlar.

🔹 3. Şifreleme ve Güvenlik

Kritik görevli ekipler için TETRA'nın en güçlü yanlarından biri uçtan uca güvenlik sağlamasıdır:

Air Interface Encryption (AIE)
End-to-End Encryption (E2EE)
SIM tabanlı kullanıcı kimlik doğrulama
Kriptografik algoritmalar (TEA1–TEA4)

Dinlemesi son derece zordur ve yüksek güvenlik gerektiren operasyonlar için idealdir.

🔹 4. Grup ve Birebir Haberleşme

TETRA, analog sistemlere göre çok daha esnek haberleşme modları sunar:

Dinamik grup oluşturma (DGNA)
Konferans görüşme
Çağrı önceliklendirme (emergency priority)
Birlikten tüm birimlere yayın (broadcast)
Görev yönlendirme (dispatcher integration)

Bu özellikler özellikle emniyet, itfaiye ve kurtarma ekipleri için operasyonel kabiliyeti artırır.

🔹 5. Veri İletişimi

TETRA yalnızca ses değil, aynı zamanda veri destekler:

Konum bilgisi (GPS)
Metin mesajları
Durum kodları
Görev atama sistemleri

Gelişmiş sürümü olan TETRA Enhanced Data Service (TEDS) ile veri hızı önemli ölçüde artar.

TETRA Nasıl Çalışır?

TETRA'nın çalışma mantığı şu 3 aşamada özetlenebilir:

Kullanıcı birim (telsiz/terminal) bir çağrı başlatır.
Trunking altyapısı uygun bir zaman dilimi ve frekansı tahsis eder.
Grup veya birebir konuşma güvenli şekilde başlatılır.

Sistem her adımı merkezi bir kontrol kanalı üzerinden yönetir. Bu sayede, acil durum çağrıları tüm normal trafiğin önüne geçer.

TETRA’nın Kullanım Alanları

1. Kamu Güvenliği ve Acil Durum Ekipleri

En yoğun kullanım alanı burasıdır:

Polis / Emniyet
Jandarma
İtfaiye
AFAD
Sahil Güvenlik
112 Acil Sağlık

Bu kurumlar TETRA ile güvenilir, kesintisiz ve öncelikli haberleşme sağlar.

2. Kritik Altyapı ve Endüstriyel Sektörler

TETRA, büyük ölçekli operasyonlarda koordinasyon için idealdir:

Havaalanları
Metro ve şehir içi raylı sistemler
Petrol ve gaz sahaları
Elektrik üretim–dağıtım şirketleri
Lojistik merkezleri
Limanlar

Sessiz çağrı, hızlı veri iletişimi ve güvenli kapsama sağladığı için tercih edilir.

3. Toplu Taşıma Sistemleri

Özellikle metro ve tramvay işletmeciliklerinde:

Hat kontrol merkezleri
Makinistler
Saha ekipleri
Güvenlik personeli

Arasında kesintisiz haberleşme sağlar.

4. Özel Güvenlik ve Kurumsal Ağlar

Bazı büyük kampüsler, hastaneler ve sanayi bölgeleri, kendi TETRA altyapılarını kurarak yüksek güvenlikli haberleşme sağlar.

Avantajları

✔ Yüksek güvenlik ve şifreleme
✔ Profesyonel ve operasyonel kullanım için tasarlanmış yapı
✔ Geniş kapsama ve yüksek ses kalitesi
✔ Grup çağrılarını anında kurabilme
✔ Kritik durumlarda çağrı önceliklendirme
✔ Entegre veri servisleri

Dezavantajları

❌ Amatör telsizcilik için uygun değildir
❌ Kurulum ve işletme maliyeti yüksektir
❌ Ticari frekans lisansı gerekir
❌ Donanımlar pahalıdır
❌ TEDS haricinde veri hızı LTE kadar yüksek değildir

TETRA ve Diğer Dijital Sistemlerle Karşılaştırma

Protokol	Kullanım Alanı	Güvenlik	Kanal Yapısı	Veri	Not
TETRA	Kamu güvenliği	Çok yüksek (TEA)	25 kHz / 4 TDMA	Orta–Yüksek	Profesyonel
DMR	Kurumsal / amatör	Orta	12.5 kHz / 2 TDMA	Orta	Daha ucuz
NXDN	Endüstriyel	Orta	6.25/12.5 kHz	Düşük–Orta	Dar bant
P25	ABD kamu güvenliği	Yüksek	12.5 kHz	Orta	ABD standartı

Sonuç

TETRA, telsiz haberleşmesinin profesyonel ayağında en güvenilir ve en kapsamlı çözümlerden biridir. Şifreleme, trunking altyapısı, veri servisi ve geniş kapsama kapasitesi sayesinde kamu güvenliği kurumları ve kritik işletmeler için ideal bir protokoldür.

TA4JEO - Tetra Üzerine