Amatör telsizcilikte “ne kadar uzağa ulaştım?” sorusu çoğu zaman anten, çıkış gücü ve band seçimi etrafında döner. Oysa bazen daha temel bir soru sormak gerekir:
Şu anda iyonosfer bana ne izin veriyor?
WSPR (Weak Signal Propagation Reporter), bu soruya cevap arayan en sade ama en güçlü araçlardan biridir. Çok düşük güçlerle (mW seviyesinde) gönderilen sinyallerin dünya genelinde kimler tarafından alındığını raporlayarak, yayılım koşullarını gerçek zamanlı ve istatistiksel olarak görünür kılar.
WSPR Nedir?
WSPR, Nobel ödüllü fizikçi ve amatör telsizci Joe Taylor – K1JT tarafından geliştirilen bir dijital haberleşme modudur. Temel amacı:
- HF ve VHF bantlarında
- Son derece düşük güçlü sinyallerle
- Yayılım koşullarını ölçmek ve haritalandırmak
WSPR bir QSO modu değildir. Karşılıklı iletişim kurulmaz. Bunun yerine:
- Çağrı işaretin
- Grid locator’ün
- Çıkış gücün (dBm cinsinden) 110 saniyelik çok dar bantlı bir sinyal olarak yayınlanır.
“Weak Signal” Gerçekte Ne Demek?
WSPR sinyalleri:
- –28 dB SNR seviyesine kadar çözülebilir
- İnsan kulağının ve klasik SSB/CW alıcılarının çok altında çalışır
- Tipik bant genişliği: ~6 Hz
Bu sayede:
- 100 mW
- 10 mW
- Hatta 1 mW altı güçlerle binlerce kilometrelik alımlar mümkün olur.
Bu yönüyle WSPR, “RF fısıltılarının” haritaya dökülmüş halidir.
WSPR Nasıl Çalışır?
1. Verici (Beacon)
- Çağrı işareti
- Maidenhead grid
- Güç bilgisi içeren sinyali gönderir
2. Alıcı İstasyonlar
- WSPR yazılımı çalıştırır
- Zaman senkronizasyonu (UTC) kritiktir
- Aldıkları sinyalleri çözer.
3. Merkezi Veritabanı
- Alım raporları wsprnet.org’a yüklenir
- Kim, kimi, hangi bantta, ne zaman duydu görülebilir
Sonuç:
Küresel, kolektif bir yayılım haritası.
WSPR ile Ne Ölçülür?
WSPR bir “iletişim” aracı değil, bir ölçüm cihazıdır.
Ölçülebilen başlıca parametreler:
- Bant bazlı yayılım açıklığı
- Gün–gece farkları
- Mevsimsel değişimler
- Güneş aktivitesinin etkisi
- Anten performans farkları
- QRP/QRPp sınırları
Örneğin:
Aynı anten, aynı güç, farklı saatlerde → farklı kıtalar
Bu, anten değiştirmeden önce iyonosferi anlamanı sağlar.
Anten Testlerinde WSPR’nin Gücü
WSPR’nin belki de en kıymetli kullanım alanı anten karşılaştırmalarıdır.
- Aynı güç
- Aynı bant
- Aynı zaman aralığı
farklı antenlerle yapılan yayınlar sayesinde:
- Hangisi daha verimli?
- Hangi açıdan daha iyi yayılıyor?
- NVIS mi, DX mi baskın? net biçimde görülebilir.
SWR düşük olabilir ama WSPR haritası her şeyi anlatır.
QRP Felsefesi ile Mükemmel Uyum
WSPR, QRP’nin romantik değil bilimsel tarafını temsil eder.
- “Ulaştım mı?” değil
- “Neden ulaştım / neden ulaşamadım?” sorusunu sordurur
Bu yönüyle:
- Rastlantıyı azaltır
- Deneysel düşünceyi teşvik eder
- Amatör telsizciliği gerçek anlamda “amatör bilim” yapar
Afet ve Stratejik Yayılım Bilgisi
Her ne kadar WSPR doğrudan acil haberleşme modu olmasa da:
- Hangi bant
- Hangi saat
- Hangi mesafe sorularına verdiği cevaplar, afet haberleşmesi planlamasında çok değerlidir.
Özellikle:
- NVIS pencereleri
- Bölgesel kapsama saatleri
- Düşük güçle maksimum alan bilgisi, masa başında değil sahadan gelir.
Sonuç: Yayılımın Röntgeni
WSPR, bağırmadan duyulmanın mümkün olduğunu gösterir.
Gücün değil, uyumun önemli olduğunu öğretir.
Eğer antenine, bandına ve iyonosfere gerçekten hâkim olmak istiyorsan:
Önce konuşmayı bırak
Dinle ve ölç
WSPR tam olarak bunu yapar.
TA4JEO - WSPR üzerine..
WSPR ile uğraşan/uğraşacak amatör için ek yayın :
Türkiye İçin WSPR Bant–Saat Analizleri
(HF Yayılımının Günlük ve Mevsimsel Haritası)
WSPR, Türkiye gibi orta enlemlerde bulunan istasyonlar için iyonosferin günlük davranışını okumada son derece güçlü bir araçtır. Sabit güç ve antenle yapılan uzun süreli WSPR yayınları, hangi bandın hangi saatlerde gerçekten “açık” olduğunu net biçimde ortaya koyar.
Aşağıdaki analizler; Türkiye (yaklaşık 36–42°N) için genel ve tekrarlanabilir yayılım eğilimlerini özetler.
80 Metre (3.5 MHz)
Genel Karakter:
- Bölgesel kapsama
- NVIS ağırlıklı
- Gece bandı
Saat Aralığı (UTC):
- ❌ 06:00 – 15:00 → Kapalı / gürültülü
- ⚠️ 15:00 – 18:00 → Açılma başlangıcı
- ✅ 18:00 – 03:00 → En verimli zaman
- ⚠️ 03:00 – 06:00 → Zayıflama
WSPR Gözlemi:
- Türkiye içi ve komşu ülkeler net
- 300–800 km ideal
- Düşük güçle bile çok stabil raporlar
Kullanım:
- Afet haberleşmesi
- Bölgesel ağlar
- Gece NVIS planlaması
40 Metre (7 MHz)
Genel Karakter:
- Türkiye için “en güvenilir” bant
- NVIS + orta mesafe DX
Saat Aralığı (UTC):
- ⚠️ 05:00 – 07:00 → Zayıf ama açılıyor
- ✅ 07:00 – 17:00 → Bölgesel + Avrupa
- ⭐ 17:00 – 22:00 → En geniş kapsama
- ⚠️ 22:00 – 01:00 → Uzak DX, NVIS azalır
WSPR Gözlemi:
- Avrupa, Rusya, Orta Doğu sürekli
- 5–10 W değil, 500 mW ile bile binlerce km
Kullanım:
- Gün boyu operasyon
- Anten karşılaştırmaları
- Stratejik bant
30 Metre (10.140 MHz)
Genel Karakter:
- Sessiz
- WSPR için ideal
- Veri bandı disiplini yüksek
Saat Aralığı (UTC):
- ✅ 06:00 – 18:00 → Stabil
- ⭐ 18:00 – 23:00 → Uzun mesafe
- ⚠️ 23:00 – 02:00 → Zayıflama
WSPR Gözlemi:
- ABD, Japonya, Güney Asya düzenli
- SNR çok temiz
- Haritalar “net çizgiler” üretir
Kullanım:
- Yayılım analizi
- Anten açısı testi
- Referans bant
20 Metre (14 MHz)
Genel Karakter:
- Gündüz DX bandı
- Güneş aktivitesine duyarlı
Saat Aralığı (UTC):
- ❌ 04:00 – 07:00 → Kapalı
- ✅ 07:00 – 15:00 → Avrupa–Asya
- ⭐ 10:00 – 18:00 → Küresel
- ⚠️ 18:00 – 20:00 → Kapanış
WSPR Gözlemi:
- Çok düşük güçle interkontinental raporlar
- Açıldığında “patlar”, kapandığında tamamen biter
Kullanım:
- DX yayılım penceresi tespiti
- Güneş döngüsü takibi
17 & 15 Metre (18 / 21 MHz)
Genel Karakter:
- Güneş aktivitesi bağımlı
- Sessiz ama seçici
Saat Aralığı (UTC):
- ⭐ 09:00 – 15:00 → Açık (iyi günlerde)
- ❌ Akşam ve gece → Kapalı
WSPR Gözlemi:
- Açık günlerde harita aniden dolar
- Kapalı günlerde tamamen sessiz
Kullanım:
- Solar maksimum izleme
- “Bugün DX var mı?” sorusunun cevabı
10 Metre (28 MHz)
Genel Karakter:
- Sporadik E + solar maksimum bandı
Saat Aralığı (UTC):
- ⚠️ 10:00 – 14:00 → Nadir ama etkileyici
- ❌ Diğer saatler → Kapalı
WSPR Gözlemi:
- Açıldığında çok düşük güçle bile kıtalar
- Açılmadığında mutlak sessizlik
Türkiye İçin Özet Tablo
| Bant | En Verimli Saat (UTC) | Ana Yayılım |
|---|---|---|
| 80 m | 18–03 | NVIS / Bölgesel |
| 40 m | 07–22 | NVIS + Avrupa |
| 30 m | 06–23 | Stabil DX |
| 20 m | 10–18 | Küresel |
| 17 m | 09–15 | Solar bağımlı |
| 10 m | 10–14 | Sporadik / Solar |
.png)
.png)
.png)
.png)
: Düşük Güçle Yayılımı Görmek){kind=link}
0 Yorumlar