Genel olarak VHF bandında (30–300 MHz) telsiz haberleşmeleri FM modülasyonu ile yapılır. Ancak dikkat çekici bir istisna vardır: havacılık iletişiminde (118–136 MHz aralığı) neredeyse tüm dünyada AM modülasyonu kullanılır.
Peki neden, FM gibi parazite dayanıklı ve yüksek kaliteli bir modülasyon yerine AM tercih edilmiştir?
1. Aynı Frekansta Birden Fazla Yayın Durumunda FM’in Dezavantajı
Havacılıkta, özellikle yoğun hava sahalarında birden fazla uçağın aynı frekansta konuşması çok sık yaşanır.
- FM modülasyonunda bu durumda "capture effect" (yakalama etkisi) ortaya çıkar.
- Alıcı, aynı anda iki sinyal gelirse güçlü olanı “yakalar” ve zayıf olanı tamamen bastırır.
- Bu durumda ikinci (zayıf) uçaktan gelen kritik bir mesaj hiç duyulmayabilir.
AM’de ise durum farklıdır:
- İki sinyal aynı anda gelirse, sinyaller birbirine karışır ve dinleyici her ikisinin de varlığını fark eder.
- Bu sayede pilot veya hava trafik kontrolörü “birisi daha konuşuyor” diyerek dikkatli olur.
- Havacılıkta bu fark, hayati öneme sahiptir.
2. Basit ve Esnek Ekipman Yapısı
Havacılık sistemleri, onlarca yıldır geri uyumlu (backward compatible) olacak şekilde tasarlanmıştır.
- İlk uçak telsizleri AM tabanlıydı.
- Bu yapı, dünya genelinde standartlaştırılmıştır (ICAO – International Civil Aviation Organization).
- FM sistemine geçilmesi, milyonlarca dolarlık uçak ve kule ekipmanının değiştirilmesini gerektirirdi. Bu nedenle AM standardı korunmuştur.
3. Gürültüye Rağmen Güvenilirlik
Her ne kadar AM modülasyonu parazite daha açık olsa da:
- Havacılıkta sinyaller genellikle yüksek güçlü ve görüş hattı (line-of-sight) üzerinden iletilir.
- Bu yüzden parazit etkisi sınırlıdır.
- Önemli olan iletişimin sürekliliği ve eşzamanlı konuşmaların fark edilmesidir.
4. Dar Bant Kullanımı
FM’e göre AM, daha dar bant genişliği kullanır.
VHF havacılık bandı çok sınırlı bir aralık (118–136 MHz) olduğundan, bu dar bantlı yapı frekans kanal planlamasını kolaylaştırır.
Özetle:
| Neden | Açıklama |
|---|---|
| Capture Effect’in olmaması | Aynı anda konuşan iki kişi fark edilir; güvenlik açısından önemli |
| Tarihsel uyumluluk | Tüm havacılık sistemleri AM standardında kurulmuştur |
| Dar bant gereksinimi | FM’e göre daha az kanal aralığı yeterlidir |
| Yeterli görüş hattı koşulları | FM’in gürültü avantajına çok ihtiyaç duyulmaz |
✈️ Sonuç
Havacılık iletişiminde FM değil, AM modülasyonu tercih edilir çünkü öncelik ses kalitesi değil, güvenilirlik ve fark edilebilirliktir.
Bir uçaktan gelen zayıf sinyal bile duyulmalı, “üzerine konuşulmamalıdır.”
Bu da yalnızca AM modülasyonunun doğasındaki esneklikle mümkündür.
TA4JEO - Havacılıkta AM modülasyonu üzerine
.png)
.png)
.png)
.png)
0 Yorumlar