HF denildiğinde çoğu amatörün zihninde aynı görüntü canlanır: uzun antenler, uzak DX istasyonları, binlerce kilometrelik atlamalar ve nadir ülkeler… Oysa HF bandının en az bu kadar kritik, ama bir o kadar da yanlış anlaşılan bir kullanım alanı vardır: NVIS (Near Vertical Incidence Skywave).
NVIS, HF’nin “uzaklara değil, yakına” konuştuğu bir propagasyon tekniğidir. Özellikle afet haberleşmesi, askerî sistemler ve dağlık–engebeli coğrafyalar için vazgeçilmezdir. Buna rağmen amatör dünyada çoğu zaman ya bilinmez ya da küçümsenir.
Bu yazıda NVIS’in ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve neden HF’nin gizli gücü olduğunu net bir şekilde ele alacağız.
NVIS Nedir?
NVIS (Near Vertical Incidence Skywave), radyo sinyalinin neredeyse dik açıyla iyonosfere gönderilip, yine aynı bölgeye geri döndürülmesi prensibine dayanır.
Klasik HF haberleşmede amaç sinyali düşük açıyla gönderip uzak mesafelere ulaştırmaktır. NVIS’te ise tam tersine:
- Yüksek çıkış açısı (60°–90°)
- Kısa mesafe kapsama (50–500 km)
- Yer dalgasının ulaşamadığı alanlar
hedeflenir.
Yani NVIS, VHF/UHF’nin “ölü kaldığı” mesafeleri HF ile doldurur.
Neden “Gizli Güç”?
Çünkü NVIS, çoğu amatörün alışkanlıklarının tersine çalışır:
- Düşük anten yüksekliği ✔
- DX için “kötü” sayılan antenler ✔
- Düşük kazanç, geniş desen ✔
Birçok amatörün “verimsiz” diye burun kıvırdığı anten kurulumları, NVIS için idealdir.
NVIS Nasıl Çalışır? (Basit Fizik)
NVIS’in çalışabilmesi için üç temel koşul gerekir:
1️⃣ Doğru Frekans Aralığı
NVIS genellikle şu bantlarda çalışır:
- 80 m (3.5 MHz) – Gece ve düşük güneş aktivitesi
- 60 m (5 MHz) – NVIS’in altın bandı
- 40 m (7 MHz) – Gündüz ve iyi iyonosfer koşulları
Temel kural şudur:
Frekans, iyonosferin kritik frekansının (foF2) altında olmalıdır.
Aksi halde sinyal iyonosferi delip uzaya kaçar.
2️⃣ Yüksek Çıkış Açısı
NVIS için sinyalin yukarı gitmesi gerekir, ileri değil.
Bu da şu anlama gelir:
- Anten yerden alçak olmalı
- Anten kazancı değil, ışınım deseni önemlidir
3️⃣ Uygun Anten Tipi
NVIS’in yıldızı genellikle şunlardır:
- Yerden 0.1–0.25 λ yükseklikte yatay dipol
- Inverted-V (alçak tepe noktasıyla)
- GND’ye yakın uzun tel antenler
Bu antenler, DX’te zayıf; NVIS’te mükemmeldir.
NVIS’in En Büyük Avantajı: “Atlama Boşluğu Yok”
VHF/UHF haberleşmede klasik bir problem vardır:
- Yer dalgası biter
- Repeater yoksa iletişim kopar
- 30–200 km arası “ölü bölge” oluşur
NVIS burada devreye girer.
- Aynı il
- Komşu iller
- Bölgesel afet alanları
Tek atlamada, rölesiz ve altyapısız kapsama sağlanır.
Bu yüzden:
- Askerî sistemler
- Afet haberleşme planları
- Kırsal alan iletişimi
NVIS’i hâlâ aktif olarak kullanır.
Afet Haberleşmesinde NVIS Neden Hayati?
Türkiye gibi:
- Dağlık
- Fay hatlarıyla bölünmüş
- Röle bağımlılığı yüksek
bir ülkede NVIS, teorik değil pratik bir zorunluluktur.
Deprem sonrası senaryoyu düşünelim:
- GSM yok
- Röle enerjisiz
- VHF menzil yetersiz
Ama:
- Basit bir HF telsiz
- Akü
- Alçak bir dipol
ile bölgesel koordinasyon mümkündür.
NVIS burada “lüks” değil, hayatta kalma katmanıdır.
NVIS’in Amatörler Arasında Az Bilinmesinin Nedeni
Çünkü NVIS:
- Gösterişli değildir
- DX diploması kazandırmaz
- Log sayısını şişirmez
Ama:
- Gerçek dünyada işe yarar
- Krizde çalışır
- Fizik kurallarına dayanır
Modern amatörlükte sıkça gördüğümüz bir yanılgı vardır:
“Uzağa gidemeyen anten kötüdür.”
NVIS bu yanılgının en net çürütülmüş halidir.
Sonuç: HF Sadece Uzaklar İçin Değildir
NVIS bize şunu hatırlatır:
HF, doğru kullanıldığında en yerel haberleşme aracıdır.
Kısa mesafede güvenilir, rölesiz ve altyapıdan bağımsız iletişim istiyorsanız:
- Daha yüksek kuleye değil
- Daha pahalı antene değil
- Daha doğru fiziğe ihtiyacınız var
HF’nin gizli gücü, çoğu zaman gökyüzüne değil, tam tepenize bakar.
TA4JEO - NVIS üzerine..
.png)
.png)
.png)
.png)
0 Yorumlar