Telsiz Kabloları Neden 50 Ohm?

Amatör telsizcilikle ilgilenmeye başlayan herkesin çok erken sorduğu klasik bir soru vardır:

“Neden hemen her telsiz kablosu 50 ohm?”
Neden 75 ohm değil, 60 ohm değil de özellikle 50 ohm?

Bu yazıda, bu değerin fizik, mühendislik ve tarihsel nedenlerini, amatör telsizcilik açısından sade bir dille ele alacağız.

Empedans Nedir? (Kısa Hatırlatma)

Koaksiyel kablolarda konuştuğumuz 50 ohm, kablonun DC direnci değildir. Bu değer:

Karakteristik empedans (Z₀)

olarak adlandırılır ve kablonun:

İç iletken çapına
Dış iletken (ekran) çapına
Aradaki dielektrik malzemeye bağlıdır.

Radyo frekanslarında sinyal, kablo boyunca bir dalga gibi ilerler ve empedans uyumsuzluğu varsa sinyalin bir kısmı geri yansır (SWR yükselir).

Teorik Olarak “En İyi” Empedans Hangisi?

Aslında tek bir “en iyi” değer yoktur. Çünkü iki temel hedef birbiriyle çelişir:

1️⃣ Minimum Kayıp (Zayıflama)

RF sinyali kabloda ne kadar az güç kaybetsin?
Yaklaşık 75 ohm, teorik olarak en düşük zayıflamayı sağlar.

Bu yüzden:

TV anten kabloları
Uydu sistemleri
Kablo TV altyapıları çoğunlukla 75 ohm kullanır.

2️⃣ Maksimum Güç Taşıma Kapasitesi

Kablo ark yapmadan, ısınmadan ne kadar yüksek güç taşıyabilir?
Yaklaşık 30 ohm, teorik olarak en yüksek güç taşıma kapasitesine sahiptir.

İşte 50 Ohm’un Doğuşu 🎯

Mühendisler şu soruyla karşılaştı:

“Hem düşük kayıp olsun, hem de yüksek güç taşısın. Ortası yok mu?”

Cevap matematikten geldi:

Minimum kayıp noktası → 75 ohm
Maksimum güç noktası → 30 ohm

Bu iki uç değerin geometrik ortalaması alındığında:


√(30 × 75) ≈ 47 ohm

Pratik üretim, toleranslar ve standartlaşma ile bu değer:

50 ohm olarak kabul edildi.

Askeri ve Tarihsel Etki

50 ohm’un standartlaşmasında önemli bir etken de:

II. Dünya Savaşı dönemi
Radar sistemleri
Yüksek güçlü vericiler olmuştur.

Askeri uygulamalarda:

Yüksek güç
Mekanik dayanım
Kabul edilebilir kayıp öncelikliydi.

Bu nedenle radar ve telsiz sistemlerinde 50 ohm koaksiyel kablolar standart haline geldi. Amatör telsizcilik de büyük ölçüde bu mirası devraldı.

Amatör Telsizcilikte 50 Ohm’un Avantajları

🔹 Verici çıkışları (PA katları) genellikle 50 ohm tasarlanır
🔹 Antenlerin büyük çoğunluğu 50 ohm besleme hedefler
🔹 SWR ölçerler, tunerler, wattmetreler 50 ohm referanslıdır
🔹 Piyasada en bol bulunan konektörler (PL-259, N, SMA) bu standarda göredir

Kısacası: