Güneş Paneli ile Saha Operasyonu

Akü Yönetim Sistemi (BMS) ve Gürültüsüz Regülatör Seçimi

Saha operasyonlarında en büyük lüks sessizliktir. Ne kadar güçlü bir telsiziniz, ne kadar iyi bir anteniniz olursa olsun; gürültülü bir güç sistemi tüm istasyonu işlevsiz hale getirebilir. Özellikle güneş paneli ile beslenen taşınabilir sistemlerde BMS kalitesi ve regülatör seçimi, yalnızca enerji verimliliğini değil, alıcı performansını da doğrudan belirler.

Bu yazıda; afet, arazi ve geçici saha istasyonları için güneş paneli + akü + telsiz üçgeninde kritik olan noktaları ele alacağız.

1. Saha Enerji Gerçeği: Süreklilik ≠ Kapasite

Birçok kişi saha enerjisini yalnızca “kaç amper-saat?” sorusuna indirger. Oysa asıl soru şudur:

Bu enerjiyi ne kadar temiz ve kararlı verebiliyorsun?

CW ve dijital modlarda mikrovolt seviyesinde sinyaller dinlenir
Gürültü tabanı 1–2 dB yükseldiğinde DX “kaybolur”
Regülatörün ürettiği RF gürültüsü anten kablosu üzerinden yayılır

Bu yüzden saha sistemlerinde yüksek kapasiteli ama gürültülü çözümler, küçük ama temiz sistemlerden daha kötüdür.

2. Akü Seçimi: LiFePO₄ Neden Saha Standartı Oldu?

Kurşun-asit aküler hâlâ kullanılıyor; ancak saha operasyonları için ciddi dezavantajlara sahipler:

Özellik	Kurşun-Asit	LiFePO₄
Ağırlık	Çok ağır	Hafif
Derin deşarj	Zararlı	Güvenli
Gerilim kararlılığı	Düşük	Yüksek
Döngü ömrü	~300	2000+
Saha uygunluğu	Sınırlı	Mükemmel

LiFePO₄ akülerin en kritik avantajı ise deşarj boyunca gerilimin neredeyse sabit kalmasıdır. Bu, özellikle 12V hassasiyetine sahip telsizlerde büyük fark yaratır.

3. BMS: Görünmeyen Ama En Kritik Bileşen

BMS çoğu zaman “akünün üstündeki küçük kart” olarak görülür. Oysa BMS, saha operasyonunun sigortasıdır.

İyi Bir BMS Ne Yapmalı?

✔ Hücreler arası voltaj dengelemesi
✔ Aşırı akım ve kısa devre koruması
✔ Düşük sıcaklıkta şarjı engelleme
✔ Sessiz MOSFET anahtarlama
✔ Düşük EMI/RFI yayılımı

Kötü BMS Ne Yapar?

✖ Anahtarlama gürültüsü üretir
✖ HF bantlarında “şırıltı” başlatır
✖ SDR alıcılarda çizgisel parazit oluşturur
✖ Dijital modlarda hata oranını yükseltir

Not: Ucuz BMS’lerin çoğu, EMI filtresi olmadan çalışır. Akü “doludur” ama bandınız çöp olur.

4. Şarj Regülatörü: MPPT mi, PWM mi?

PWM Regülatörler

Basit
Ucuz
Gürültü seviyesi genelde daha düşüktür
Verim düşüktür

MPPT Regülatörler

Yüksek verim
Daha küçük panelle daha fazla enerji
Anahtarlamalı yapı → gürültü riski

Saha İçin Kritik Kural:

Ucuz MPPT = RF kabusu

Eğer MPPT kullanılacaksa:

Metal kasalı
LC filtreli
EMI sertifikalı
Amatör telsizciler tarafından test edilmiş olmalı

5. Gürültüsüz Regülasyon: Lineer mi, Anahtarlamalı mı?

Regülatör Tipi	Gürültü	Verim	Saha Uygunluğu
Lineer (LDO)	Çok düşük	Düşük	RX kritik hatlarda
Switching	Yüksek	Yüksek	Filtre varsa

Altın Kural:

Telsiz beslemesi: Doğrudan akü
USB, modem, SBC: Ayrı regülatör
Dijital cihazlar: RF’den izole

Birçok saha istasyonunda en büyük hata:

Telsiz + Raspberry Pi + modem = aynı regülatör

6. Topraklama, Kablolama ve “Sessiz Detaylar”

Kısa ve kalın DC kablolar
Ferrit boğucular (hem + hem – hatta)
Regülatör ile telsiz arasına LC filtre
Güneş paneli kablosu antenden uzak
Akü ve regülatör metal muhafaza içinde

Bunlar “detay” gibi görünür ama DX’i getiren şey bu detaylardır.

7. Afet ve Acil Durum Perspektifi

Afet anında:

Gürültü tespiti yapacak zaman yoktur
“Bu parazit nereden geliyor?” sorusu lükstür
Sistem ilk açılışta temiz çalışmalıdır

Bu yüzden saha enerjisi:

Evde denenmiş, gürültüsü ölçülmüş ve sadeleştirilmiş olmalıdır.

Sonuç: Güç Var Ama Sessizlik Yoksa, Haberleşme Yoktur

Güneş paneli, akü ve regülatör; bir enerji sistemi değil, bir RF bileşenidir.
Telsizcinin görevi yalnızca watt üretmek değil, o watt’ı temiz sunmaktır.

Unutmayın: