Yüksek Frekanslı Deneyler: SHF ve EHF Bantları

Mikrodalga Dünyasında Amatör Telsizcilik

Amatör telsizcilik denildiğinde çoğu kişinin aklına HF’de yapılan uzun mesafe (DX) haberleşmeler ya da VHF/UHF röle trafiği gelir. Oysa spektrumun üst tarafında, çok daha az kişinin cesaret ettiği ama teknik açıdan son derece öğretici bir dünya vardır: SHF (Super High Frequency) ve EHF (Extremely High Frequency) bantları.

Bu bantlar “konuşmak” için değil, denemek, ölçmek ve anlamak için vardır.

---

SHF ve EHF Nedir?

Bant	Frekans Aralığı	Dalga Boyu
SHF	3 – 30 GHz	10 – 1 cm
EHF	30 – 300 GHz	10 – 1 mm

Bu frekanslarda artık “telsiz” değil, mikrodalga sistemleri konuşur. Antenler küçülür, toleranslar mikron seviyesine iner, hava koşulları doğrudan devre elemanı gibi davranmaya başlar.

---

Neden Bu Kadar Zor?

SHF/EHF bantlarının zor olmasının nedeni güç değil, fiziktir.

1. Serbest Uzay Kayıpları (FSPL)

Frekans arttıkça, serbest uzay kaybı logaritmik olarak yükselir.
10 GHz’de 1 km mesafe, HF’de yüzlerce kilometreye denktir.

2. Atmosferik Soğurma

• 22 GHz → Su buharı
• 60 GHz → Oksijen (çok yüksek zayıflama)
• 183 GHz → Su buharı rezonansı

Bu yüzden EHF’de hava, pasif bir ortam değil; aktif bir filtre gibidir.

3. Mekanik Hassasiyet

• Koaksiyel kablo → dalga kılavuzu (waveguide)
• Lehim → empedans bozucu
• 1 mm kayma → QSO bitti

---

Bu Bantlarda Neler Yapılır?

🔬 1. Zayıf Sinyal (Weak Signal) Deneyleri

• Yüksek kazançlı horn ve parabolik antenler
• CW, SSB yerine dar bant dijital modlar
• SNR yerine Eb/N0 düşünülür

🌕 2. Ay Yansıması (EME)

• 10 GHz EME, amatör mikrodalganın zirvesidir
• Güç düşük, anten kazancı aşırı yüksektir
• Doppler kayması ciddi bir problemdir

🌧️ 3. Yağmur Saçılımı (Rain Scatter)

• Yağmur damlaları reflektör gibi davranır
• 10–24 GHz arası kısa süreli haberleşmeler
• Meteor scatter’ın “ıslak” versiyonu

🛰️ 4. Pasif Deneyler

• Güneş, Ay ve galaktik gürültü ölçümü
• Atmosferik absorpsiyon ölçümleri
• SDR + LNA + horn anten ile radyo astronomisi

---

Donanım Tarafı: Güç Değil Akıl

SHF/EHF dünyasında 1 watt çok büyük güçtür.

Temel Bileşenler:

• PLL tabanlı osilatörler
• Harmonik çoğaltıcılar
• Çok düşük gürültülü LNA’lar
• Dalga kılavuzları (WR-90, WR-42 vb.)
• Frekans kilitli SDR alıcılar

Burada başarıyı belirleyen şey:

Kazanç + gürültü figürü + mekanik doğruluk

---

Antenler: Artık Tel Yetmez

• Horn antenler
• Parabolik çanaklar
• Dielektrik lensler
• Slot antenler

10 GHz’de 50 cm’lik bir çanak, HF’deki dev bir Yagi’ye denktir.

---

“Ne İşe Yarıyor?” Diyenlere

SHF ve EHF deneyleri:

• Uydu haberleşmesinin temeli
• 5G / 6G sistemlerinin laboratuvarı
• Radar ve sensör teknolojilerinin altyapısı
• Atmosfer fiziğinin canlı deney alanı

Yani bu bantlar, geleceğin haberleşmesini bugün amatörce anlamanın yoludur.

---

Sonuç: Burası Güç Yarışı Değil

SHF ve EHF bantları:

• QSO sayısı değil, ölçüm kalitesi üretir
• “Beni duyuyor musun?” değil, “Bu sinyal neden zayıfladı?” sorusunu sordurur
• Amatör telsizciliğin en saf halidir

HF’de operatör olursun,
SHF/EHF’de mühendis olursun.

---

TA4JEO - SHF ve EHF üzerine..