Amatör Telsizcilikte SDR ile Yapılabilecek Projeler

🔹 Giriş: SDR Nedir?

Aslında daha önce blogumuzda bir paylaşımda bahsetmiştik. Ancak konu ilgi çekici olduğu için daha güncel bir yazı hazırlamanın faydalı olacağını düşündük.

SDR (Software Defined Radio), yani Yazılım Tanımlı Radyo, geleneksel telsiz donanımlarında bulunan birçok elektronik bileşeni (osilatör, filtre, modülatör, detektör vb.) yazılım ortamına taşıyan bir teknolojidir. Bu sayede, radyo sinyallerini dijital olarak işleyebilir, analiz edebilir ve farklı frekans bandlarında kolayca çalışabilirsiniz.

Amatör telsizciler için SDR, hem öğrenme hem de keşif açısından adeta bir devrimdir. Artık birkaç satır yazılım kodu veya bir grafik arayüz aracılığıyla, bir telsiz cihazının iç yapısını keşfetmek ve hatta kendi telsiz sisteminizi oluşturmak mümkündür.

🔹 1. SDR Alıcı ile HF/VHF/UHF Dinleme Projesi

En temel SDR projesi, geniş bant alıcı olarak SDR’yi kullanmaktır.
Örneğin bir RTL-SDR dongle, sadece birkaç yüz liralık bir maliyetle 500 kHz ile 1.7 GHz arasındaki tüm sinyalleri dinlemenize olanak tanır.

💡 Uygulama Fikri:

7 MHz civarındaki amatör HF bantlarını dinleyip sinyalleri görselleştirme
PMR446 telsiz, hava trafiği (AM), denizcilik bandı veya CB bandındaki konuşmaları izleme
SDR# (SDRSharp) veya CubicSDR yazılımlarıyla sinyalleri analiz etme

Bu proje sayesinde, frekansların nasıl dolup taştığını, hangi modülasyonların kullanıldığını görsel olarak anlamak mümkündür.

🔹 2. Dijital Mod Dinleme (FT8, APRS, PSK31, RTTY)

SDR, dijital haberleşme modlarını çözümlemede mükemmeldir.
WSJT-X veya Fldigi gibi yazılımlar, SDR alıcınızdan gelen sinyalleri dijital veri olarak çözüp ekranınıza metin şeklinde getirir.

💡 Örnek Projeler:

FT8 sinyallerini dinleyip istasyon lokasyonlarını haritada işaretleyen bir sistem
APRS (Automatic Packet Reporting System) verilerini çözümleyip konum haritalama
RTTY ve PSK31 gibi klasik dijital modları çözümleyip çağrı işaretlerini listeleme

Bu tür projeler özellikle veri analizi ve haberleşme protokollerini öğrenmek isteyen amatörler için çok öğreticidir.

🔹 3. Spektrum Analizörü veya Frekans İzleme İstasyonu

SDR cihazları, bir anda geniş bir frekans aralığını tarayabilir. Bu sayede spektrum izleme (spectrum monitoring) projeleri geliştirilebilir.

💡 Örnek Uygulamalar:

Bir bölgede PMR veya amatör band sinyallerinin yoğunluğunu izleyen sistem
Belirli frekanslarda yayın yapan istasyonları otomatik olarak tespit eden yazılım
Afet durumlarında acil kanal trafiğini takip eden bir SDR tabanlı sistem (örneğin TEKNOFEST projelerinde kullanılabilir)

Bu sistemler özellikle afet haberleşmesi, telsiz trafiği istatistikleri veya elektromanyetik kirlilik analizinde kullanılabilir.

🔹 4. Basit Bir SDR Tabanlı Verici (HackRF, LimeSDR ile)

RTL-SDR sadece alıcıdır; ancak HackRF One veya LimeSDR Mini gibi cihazlar hem alıcı hem verici olarak çalışabilir.

💡 Proje Fikirleri:

Düşük güçlü FM yayın istasyonu oluşturmak
CW (Mors) sinyali gönderip diğer SDR’lerle alım testi yapmak
LoRa veya dijital mod protokollerini test etmek

Bu tür projelerde dikkat edilmesi gereken nokta, yasal sınırlar içinde kalmak ve lisanssız bantlarda düşük güçte testler yapmaktır.

🔹 5. Otomatik Hava Trafiği İzleme (ADS-B)

SDR kullanılarak, uçakların yaydığı ADS-B (Automatic Dependent Surveillance-Broadcast) sinyalleri kolayca alınabilir.

💡 Proje Adımları:

1090 MHz bandında ADS-B sinyallerini SDR ile almak
dump1090 yazılımıyla verileri çözümlemek
Harita üzerinde uçak konumlarını göstermek

Bu sistem, uçak trafiğini canlı takip eden Flightradar24 gibi platformların temelidir ve evde yapılabilecek harika bir SDR projesidir. Konu ile ilgili daha önceki paylaşımımızı okumak isterseniz 👉 LINK

🔹 6. NOAA Hava Uydularını Dinleme

SDR alıcınızla 137 MHz civarındaki NOAA meteoroloji uydularını dinleyebilir ve ham sinyalleri işleyerek canlı hava fotoğrafları elde edebilirsiniz.

💡 Gerekli Araçlar:

SDR dongle
QFH (Quadrifilar Helix) veya Turnstile anten
WXtoImg veya SatDump yazılımı

Bu proje, amatör telsizcilikle uzay teknolojisinin kesiştiği en etkileyici örneklerden biridir. Konu ile ilgili daha önceki paylaşımımızı okumak isterseniz 👉 LINK

🔹 7. Radyo Astronomi Denemeleri

Bir SDR alıcısı ve düşük gürültülü bir antenle 21 cm hidrojen hattı gözlemleri yapılabilir. Bu, amatör radyo astronomi topluluklarında oldukça popülerdir.

💡 Örnek Deneyler:

Samanyolu galaksisindeki hidrojen gazı dağılımını gözlemleme
Yıldız patlamalarından gelen sinyalleri analiz etme

Bu tür çalışmalar, radyo mühendisliği ve astronomiyi bir araya getirir. Bu konu ile ilgili sevgili "Murat Şen" in çektiği youtuba videosunu izlemenizi tavsiye ederim. 👉 Video Linki

🔹 Sonuç

SDR teknolojisi, amatör telsizciliği sadece dinleme hobisi olmaktan çıkarıp bilimsel araştırma, mühendislik ve veri analizi ile birleştiriyor.
Basit bir USB alıcıyla başlayan bu yolculuk, yazılım, anten tasarımı, sinyal işleme ve hatta uzay gözlemlerine kadar uzanabilir.

🔸 Kısacası: SDR = “Telsizle sınırsız olasılıklar” demektir.

TA4JEO - SDR Projeleri Üzerine..