SDR ile Amatör Telsiz İstasyonu Kurmak

Giriş: Telsizden Yazılıma Geçiş

Klasik amatör telsiz istasyonları; transceiver, anten, güç kaynağı ve ölçüm cihazları gibi birçok donanım bileşeninden oluşur. Ancak son yıllarda SDR (Software Defined Radio – Yazılım Tanımlı Radyo) teknolojisi, bu donanımların çoğunu dijital dünyaya taşıdı.
Artık bir dizüstü bilgisayar, küçük bir SDR cihazı ve uygun bir anten ile tam teşekküllü bir amatör telsiz istasyonu kurmak mümkün hale geldi.

Bu yazıda, adım adım bir SDR tabanlı amatör telsiz istasyonu nasıl kurulur, hangi yazılımlar ve donanımlar gerekir, ve geleneksel sistemlere göre avantajları nelerdir, bunları inceleyeceğiz.

1. SDR’nin Amatör İstasyonlardaki Rolü

SDR teknolojisi, telsiz donanımının “beyni” haline gelmiştir.
Artık frekans seçimi, filtreleme, modülasyon, demodülasyon gibi işlemler fiziksel devrelerde değil, bilgisayar yazılımında yapılır. Bu sayede:

Daha geniş bantlarda çalışmak,
Yeni modları yazılımla eklemek,
Frekans tepkilerini analiz etmek mümkün hale gelir.

Bir SDR istasyonu, “yazılımla güncellenebilen bir telsiz” olarak düşünülebilir.

2. Gerekli Donanımlar

🧩 a) SDR Cihazı

İlk adım doğru SDR donanımını seçmektir. Kullanım amacına göre farklı modeller tercih edilir:

Amaç	Önerilen Cihaz	Özellik
Geniş bant dinleme	RTL-SDR V3	Ekonomik, 500 kHz–1.7 GHz arası
HF bantları ve düşük frekans	SDRplay RSP1A / Airspy HF+	Yüksek dinamik aralık
Verici + alıcı (Full transceiver)	HackRF One / LimeSDR / Hermes Lite 2	TX/RX destekli, deneysel yayınlar için
Profesyonel HF istasyonu	FlexRadio, Icom IC-7300	SDR tabanlı modern HF transceiver’lar

🧩 b) Anten

İstasyonun başarısı antenle başlar.

HF çalışmaları için: End-fed, dipol veya loop anten
VHF/UHF çalışmaları için: Yagi ,GP veya Vertical
Geniş bant dinleme için: Discone veya aktif loop antenler tercih edilir.

🧩 c) Bilgisayar ve Arayüz

Orta seviye bir laptop veya mini PC, SDR uygulamalarını rahatlıkla çalıştırabilir. USB 3.0 portu ve iyi bir soğutma sistemi, sürekli kullanım için önemlidir.

3. Gerekli Yazılımlar

Bir SDR istasyonunun kalbi, kullandığınız yazılımdır.
İşte amatör telsizcilikte öne çıkan bazı SDR yazılımları:

Yazılım	Kullanım Alanı	Açıklama
SDR# (SDRSharp)	Genel dinleme	Basit arayüz, hızlı tarama
CubicSDR	Çoklu OS desteği	Windows, Linux, Mac uyumlu
HDSDR	HF/VHF istasyonları	USB kontrol, CAT desteği
GNU Radio	Geliştirici odaklı	Kendi SDR bloklarını oluşturma
WSJT-X	Dijital modlar (FT8, JT65, WSPR)	Otomatik çağrı çözümleme
Fldigi	RTTY, PSK31, SSTV	Dijital haberleşme
SDR Console	Gelişmiş amatör istasyon yazılımı	CAT kontrol, kayıt, analiz modları

💡 İpucu:
SDR Console veya HDSDR yazılımları, klasik bir telsiz istasyonunu yazılım ortamında birebir simüle eder. Frekans, mod (AM/FM/SSB), filtre genişliği, hatta röle çalışma ayarlarını bile yazılım üzerinden yapabilirsiniz.

4. SDR Tabanlı Yayın (Verici) Kurulumu

Eğer lisanslı bir amatör telsizciyseniz ve verici olarak da SDR kullanmak istiyorsanız, HackRF One, LimeSDR Mini veya Hermes Lite 2 gibi cihazlar idealdir.

📶 Temel Kurulum:

SDR cihazınızı bilgisayara bağlayın.
SDR Console veya GNU Radio yazılımını yükleyin.
Çağrı işaretiniz ve yayın parametrelerinizi girin.
Düşük güçlü (mW düzeyinde) test yayını yapın.
Geri besleme (SWR, çıkış gücü) ölçümlerini analiz edin.

⚠️ Uyarı: Türkiye’de SDR cihazlarla yayın yapabilmek için geçerli bir amatör telsiz lisansı ve uygun frekans bandı gerekir.

5. Dijital Modlar ve Otomasyon

SDR istasyonları, dijital modların kullanılmasında büyük kolaylık sağlar.
WSJT-X veya Fldigi gibi yazılımlarla FT8, PSK31, APRS, SSTV gibi modlarda otomatik iletişim kurabilirsiniz.

💡 İleri Seviye Proje Fikirleri:

FT8 ile dünya çapında istasyonlar arası bağlantı haritası çıkarma
APRS verilerini SDR üzerinden dinleyip harita üzerinde işleme
SSTV (Slow Scan TV) ile görsel veri gönderme

6. İstasyonunuzu Uzaktan Kontrol Edin

SDR istasyonları, uzaktan erişim için de mükemmeldir.
Bir Raspberry Pi veya mini bilgisayar kullanarak istasyonunuzu internete bağlayabilir, dünyanın her yerinden erişim sağlayabilirsiniz.

Örneğin:

OpenWebRX yazılımı ile web tabanlı dinleme arayüzü
Remote SDR sistemiyle ses ve kontrol aktarımı
SDR’yi afet bölgelerinde uzaktan sinyal izleme istasyonu olarak kullanma

7. SDR İstasyonunun Avantajları

Özellik	SDR İstasyonu	Klasik Telsiz
Frekans aralığı	Çok geniş (kHz–GHz)	Genellikle sınırlı
Yazılım güncelleme	Kolay	Donanım gerektirir
Görsel analiz	Var (spektrogram, waterfall)	Yok
Maliyet	Düşük / Orta	Yüksek
Taşınabilirlik	Yüksek	Düşük
Deneysel çalışma	Mümkün	Sınırlı

Sonuç

SDR ile amatör telsiz istasyonu kurmak, sadece bir hobi değil; aynı zamanda modern radyo mühendisliğine açılan bir kapıdır.
Bir SDR istasyonu sayesinde: