RTTY - Radio Teletype

Amatör telsizcilik dünyasında dijital haberleşme modları oldukça geniş bir yelpazeye sahiptir. Bunların içinde RTTY (Radio Teletype), hem tarihsel kökeni hem de hâlâ devam eden popülerliğiyle özel bir yere sahiptir. Dijital haberleşmenin en eski biçimlerinden biri olan RTTY, uzun yıllar boyunca acil durum, hava durumu, denizcilik ve profesyonel telekomünikasyon alanlarında da kullanılmıştır. Bugün ise amatör telsizciler tarafından hâlen yarışmalarda, DX iletişimlerinde ve dijital mod meraklıları arasında yaygın şekilde kullanılmaktadır.

Bu yazıda RTTY’nin temellerini, çalışma prensibini, kullanılan ekipmanları ve modern amatör telsizcide nasıl uygulandığını adım adım açıklayacağız.

RTTY Nedir?

RTTY, radyo frekansları üzerinden metin tabanlı veri iletmek için kullanılan dijital bir haberleşme modudur. Analog bir taşıyıcı sinyal üzerine dijital karakterler bindirilir ve bunu alan istasyon metne dönüştürür. Tarihsel olarak mekanik teleks makineleriyle başladı; bugün ise bilgisayar yazılımlarıyla tamamen dijital hale gelmiştir.

En yaygın kullanılan RTTY standardı:

FSK (Frequency Shift Keying) modülasyonu
45.45 baud hız
170 Hz shift farkı
5-bit Baudot (Murray) kodu

Bu parametreler, amatör telsiz RTTY’nin klasik ve evrensel temelini oluşturur.

RTTY Nasıl Çalışır? (Teknik Prensip)

RTTY, karakterleri iletmek için FSK kullanır. Bu modda taşıyıcı sinyal iki farklı frekans arasında gider gelir:

Mark (1)
Space (0)

Sinyal bu iki frekans arasında değişerek dijital bilgiyi taşır. Örneğin 170 Hz shift kullanılan bir sistemde:

Mark = 2125 Hz
Space = 2295 Hz

gibi iki ton arasında geçişler ile karakterler gönderilir.

Baudot Kodu

RTTY’nin kalbinde 5-bit Baudot kodu bulunur. ASCII’den farklı olarak:

Her karakter 5 bit ile temsil edilir
Harfler ve rakamlar arasında "shift" karakterleri vardır
Bu nedenle LTRS (letters) ve FIGS (figures) değişimlerini yazılım otomatik yönetir

Bu yapı hem basit hem de düşük bant genişliği gerektiren bir haberleşme sağlar.

RTTY ile İletişim Nasıl Kurulur?

Günümüzde RTTY yapmak için mekanik teleks makinelerine veya karmaşık düzeneklere gerek yok. Modern dijital mod yazılımları ve ses kartı arayüzleri ile süreç oldukça kolaydır.

Gerekli Ekipmanlar

1. HF Telsiz

SSB modunda çalışabilen herhangi bir HF cihazı uygundur.
RTTY yaygın olarak 20m, 40m, 80m bantlarında etkin kullanılır.

2. Bilgisayar

3. Ses Kartı Arayüzü

Signalink USB
Sabit dijital arayüzler (IC-7300, FT-991A gibi cihazlarda dahili)

4. RTTY Yazılımı

MMTTY (en klasik ve popüler)
FLDIGI
N1MM (RTTY yarışmaları için)

Çalışma Mantığı

Modern sistemlerde RTTY çoğunlukla AFSK (Audio Frequency Shift Keying) kullanılarak yapılır. Yani:

Bilgisayar iki farklı ses tonu üretir
Telsize gönderilir
Telsiz bu tonları SSB modunda RF’e çevirir

Bu sayede RTTY yapmak için özel FSK girişi olmayan cihazlar bile kullanılabilir.

RTTY’de Kullanılan Temel Ayarlar

Aşağıdaki ayarlar standart kabul edilir:

Parametre	Standart
Baud Rate	45.45 baud
Shift	170 Hz
Modülasyon	AFSK veya FSK
Kodlama	Baudot (Murray) 5 bit

Bazı yarışmalarda daha hızlı baud rate’ler (75 baud gibi) denenir, ancak amatör HF için en yaygın hız 45 baud’dur.

RTTY’in Avantajları

Basit ve güvenilir: Modülasyonu anlamak ve uygulamak kolaydır.
Geniş kullanım geçmişi: Birçok DX istasyonu hâlâ RTTY etkin olarak kullanır.
Yarışmalar için ideal: RTTY yarışmaları (CQ WW RTTY gibi) amatör telsizciler arasında çok popülerdir.
Düşük bant genişliği: Gürültülü HF koşullarında bile etkili çalışır.

RTTY’in Dezavantajları

FT8 gibi modern modlara göre daha az hassastır (zayıf sinyali yakalama konusunda).
Shift tonları gürültü tarafından daha kolay etkilenir.
Yanlış shift ayarları veya ses seviye hataları hızlıca veriyi bozar.

Buna rağmen RTTY’nin “klasik dijital haberleşme” hissi ve hala güçlü bir topluluğa sahip olması onu günümüzde de oldukça canlı bir mod haline getirir.

RTTY Frekansları (Genel Çağrı Frekansları)

Genel uluslararası RTTY aktiviteleri aşağıdaki frekanslar etrafında yoğunlaşır:

Bant	Frekans (kHz)
80 m	3580–3620
40 m	7035–7050
30 m	10140–10150
20 m	14080–14099
15 m	21080–21100
10 m	28080–28100

RTTY QSO Örneği

RTTY’de tipik bir QSO aşağıdaki gibidir:


CQ CQ CQ DE TA4XYZ TA4XYZ K  
TA4XYZ DE DL1ABC GM UR RST 599 599 NAME HANS QTH BERLIN HW?  
DL1ABC DE TA4XYZ TNX FER CALL HANS UR RST 599 599 NAME ANIL QTH ISTANBUL 73

Kısa, temiz ve hızlı bir alışveriştir.

Sonuç: RTTY Günümüzde Hâlâ Yaşayan Bir Dijital Mod

RTTY, modern dijital modların (FT8, JS8Call, PSK31 vb.) gelişmesine rağmen amatör telsiz dünyasında halen önemli bir yere sahip olan nostaljik ama işlevsel bir haberleşme yöntemidir. Basit yapısı, belirli standartları ve yıllara dayanan geleneği nedeniyle birçok DX istasyonu ve yarışmacı hâlâ RTTY kullanmaktadır.

Eğer dijital modlara başlamak istiyorsanız RTTY, temel prensipleri anlamak ve HF dijital haberleşmeyi deneyimlemek için harika bir başlangıç noktasıdır.

günümüzde de oldukça canlı bir mod haline getirir.

TA4JEO - RTTY Üzerine..